Promocja miesiącaAlior Bank iKonto Biznes: do 3500 zł za konto firmoweZobacz, jak zgarnąć całość

FinBiz zarabia na linkach partnerskich, ale ocena ofert jest nasza. Jak oceniamy

Ulga na start, preferencyjny ZUS, mały ZUS plus i wakacje składkowe – porównanie na 2026 rok

Nowa firma może przez kilka lat płacić znacznie niższe składki ZUS. Pokazujemy kolejne etapy - od ulgi na start po mały ZUS plus - z kwotami na 2026 rok i warunkami, które łatwo przeoczyć.

Pełne składki ZUS to w 2026 roku blisko 2 000 zł miesięcznie, zanim jeszcze doliczysz składkę zdrowotną. Na szczęście nowa jednoosobowa firma nie musi płacić tyle od pierwszego dnia. Ulga na start, preferencyjny ZUS i mały ZUS plus mogą razem obniżać składki przez kilka lat, a wakacje składkowe dają raz w roku miesiąc przerwy. Poniżej porównanie wszystkich czterech rozwiązań z kwotami na 2026 rok.

Parametry na 2026 rok, od których wszystko zależy

Wysokość składek opiera się na dwóch wskaźnikach:

  • minimalne wynagrodzenie - w 2026 r. wynosi 4 806 zł brutto,
  • prognozowane przeciętne wynagrodzenie - na 2026 r. przyjęto 9 420 zł.

Z nich wynikają podstawy wymiaru składek społecznych:

  • preferencyjna podstawa (30% minimalnego wynagrodzenia) - 1 441,80 zł,
  • standardowa podstawa (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) - 5 652 zł.

Składka zdrowotna to osobny temat - płacisz ją na każdym etapie, także podczas ulgi na start. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania i dochodu lub przychodu. Przy skali podatkowej i podatku liniowym minimalna składka zdrowotna od lutego 2026 r. wynosi 432,54 zł miesięcznie.

Etap 1 - ulga na start (do 6 miesięcy)

Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy kalendarzowych działalności możesz w ogóle nie płacić składek na ubezpieczenia społeczne. Płacisz wyłącznie składkę zdrowotną.

Warunki:

  • zakładasz firmę po raz pierwszy albo nie prowadziłeś działalności przez ostatnie 60 miesięcy,
  • nie wykonujesz dla byłego pracodawcy tego, co robiłeś u niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Na co uważać:

  • w tym czasie nie masz ubezpieczenia chorobowego, emerytalnego ani wypadkowego - nie dostaniesz zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego z tytułu działalności, a ten okres nie buduje Twojej emerytury,
  • możesz zrezygnować wcześniej i przejść na preferencyjny ZUS - niewykorzystane miesiące przepadają.

Etap 2 - preferencyjny ZUS (24 miesiące)

Po uldze na start (albo od razu, jeśli z niej nie korzystasz) przez 24 pełne miesiące kalendarzowe płacisz składki społeczne od podstawy 1 441,80 zł. Nie płacisz Funduszu Pracy.

Składka Stawka Kwota w 2026 r.
Emerytalna 19,52% 281,44 zł
Rentowa 8% 115,34 zł
Wypadkowa 1,67% 24,08 zł
Chorobowa (dobrowolna) 2,45% 35,32 zł
Razem bez chorobowej 420,86 zł
Razem z chorobową 456,18 zł

Warunki są takie same jak przy uldze na start - w tym zakaz pracy dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie.

Etap 3 - mały ZUS plus (do 36 miesięcy w ciągu 60)

Mały ZUS plus to składki społeczne liczone od dochodu z poprzedniego roku, a nie od stałej podstawy.

Warunki skorzystania w 2026 r.:

  • przychód z działalności w 2025 r. nie przekroczył 120 000 zł (jeśli działałeś krócej niż rok, limit liczy się proporcjonalnie),
  • prowadziłeś działalność w poprzednim roku przez co najmniej 60 dni,
  • nie pracujesz dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie, nie jesteś na karcie podatkowej ze zwolnieniem z VAT.

Jak liczy się podstawę: bierzesz roczny dochód z działalności, dzielisz przez liczbę miesięcy jej prowadzenia i mnożysz przez 0,5. Podstawa nie może być niższa niż 1 441,80 zł ani wyższa niż 5 652 zł. Przy ryczałcie dochód ustala się według odrębnych zasad, więc wynik najlepiej policzyć z księgową albo w kalkulatorze ZUS.

Przykład: dochód w 2025 r. wyniósł 60 000 zł za cały rok. Średnio 5 000 zł miesięcznie, połowa to 2 500 zł - i to jest podstawa. Składki emerytalna, rentowa i wypadkowa wyniosą ok. 730 zł miesięcznie, a z chorobową ok. 791 zł. To wciąż ponad 1 000 zł mniej niż pełny ZUS.

Zmiana od 2026 roku - nowy licznik

Od 2026 r. z małego ZUS plus można korzystać łącznie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy prowadzenia działalności. Według komunikatów ZUS okresy wykorzystane przed 2026 r. nie są wliczane do nowego limitu, co oznacza, że także przedsiębiorcy, którzy wcześniej „wyczerpali” ulgę, mogą do niej wrócić, jeśli spełniają warunki.

Termin zgłoszenia: do mały ZUS plus zgłaszasz się co do zasady do 31 stycznia danego roku. Jeśli przechodzisz z preferencyjnego ZUS w trakcie roku, masz na to 7 dni od zakończenia preferencji.

Wakacje składkowe - miesiąc bez składek raz w roku

Wakacje składkowe to nie etap, tylko dodatek, z którego możesz korzystać niezależnie od pozostałych ulg, jeśli płacisz składki społeczne.

  • Zwolnienie obejmuje jeden wybrany miesiąc w roku - składki społeczne za ten miesiąc finansuje budżet państwa.
  • Nie obejmuje składki zdrowotnej ani składek za pracowników.
  • Wniosek RWS składasz przez eZUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Chcesz wolne za grudzień 2026? Wniosek złóż do 30 listopada 2026 r.
  • W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku możesz mieć zgłoszonych do ubezpieczeń nie więcej niż 10 osób, wliczając siebie.
  • Zwolnienie jest pomocą de minimis, więc wlicza się do limitu pomocy publicznej.

Wakacje nie przysługują w trakcie ulgi na start - wtedy i tak nie płacisz składek społecznych. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne warunki na stronie ZUS.

Porównanie wszystkich rozwiązań

Rozwiązanie Jak długo Podstawa składek społecznych Składki społeczne miesięcznie (2026)
Ulga na start do 6 miesięcy brak 0 zł
Preferencyjny ZUS 24 miesiące 1 441,80 zł ok. 421-456 zł
Mały ZUS plus do 36 mies. w ciągu 60 50% średniego dochodu, 1 441,80-5 652 zł zależnie od dochodu
Pełny ZUS bez limitu 5 652 zł ok. 1 788 zł bez chorobowej, ok. 1 927 zł z chorobową i FP
Wakacje składkowe 1 miesiąc w roku - 0 zł za wybrany miesiąc

Do każdej z kwot doliczasz składkę zdrowotną.

Ile możesz zaoszczędzić - przykładowy scenariusz

Freelancer zakłada firmę w styczniu 2026 r., korzysta z ulgi na start, potem z preferencyjnego ZUS. Licząc po stawkach z 2026 r. i z dobrowolną składką chorobową:

  • 6 miesięcy ulgi na start - oszczędność ok. 11 600 zł względem pełnego ZUS,
  • 24 miesiące preferencyjnego ZUS - oszczędność ok. 35 300 zł względem pełnego ZUS,
  • wakacje składkowe - kolejne kilkaset złotych rocznie.

Razem to ponad 45 000 zł w pierwszych 2,5 roku działalności, przy założeniu niezmienionych stawek. W kolejnych latach kwoty się zmieniają, bo rośnie płaca minimalna i przeciętne wynagrodzenie.

Ulgi a bank - co warto ustawić od pierwszego dnia

Niższe składki to więcej pieniędzy na koncie, ale też więcej zmian kwot w ciągu kilku lat. Kilka praktycznych wskazówek:

  • ustaw przelew do ZUS jako szablon i aktualizuj go przy każdej zmianie etapu - składki płacisz na indywidualny rachunek składkowy,
  • odkładaj różnicę między pełnym a obniżonym ZUS na koncie oszczędnościowym - za kilka lat i tak przejdziesz na pełne składki,
  • jeśli klienci płacą Ci w split payment, możesz opłacić ZUS z rachunku VAT - szczegóły w poradniku rachunek VAT i split payment,
  • przy wyborze banku sprawdź, czy przelewy do ZUS i US są bezpłatne, a często dodatkowo liczą się do warunków promocji.

Jeśli dopiero zakładasz firmę, zacznij od poradnika jak założyć JDG krok po kroku, a konto dobierz z pomocą artykułu jak wybrać konto firmowe. Programistów i freelancerów odsyłamy do tekstu konto dla freelancera na B2B.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę skorzystać z ulgi na start, jeśli pracuję też na etacie?

Tak, etat nie wyklucza ulgi na start. Jeśli z umowy o pracę masz wynagrodzenie co najmniej równe płacy minimalnej, z działalności i tak płacisz wyłącznie składkę zdrowotną, więc ulga na start niewiele zmienia. Wykluczona jest natomiast praca na B2B dla tego samego pracodawcy w zakresie, który wykonywałeś na etacie w tym lub poprzednim roku.

Ile wynosi preferencyjny ZUS w 2026 roku?

Podstawa wymiaru to 1 441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia. Składki społeczne bez chorobowej wynoszą 420,86 zł, a z dobrowolną chorobową 456,18 zł miesięcznie. Do tego dochodzi składka zdrowotna, zależna od formy opodatkowania.

Jaki jest limit przychodu w małym ZUS plus w 2026 roku?

Przychód z działalności w poprzednim roku nie może przekroczyć 120 000 zł. Jeśli w 2025 r. działałeś krócej niż cały rok, limit jest proporcjonalnie obniżany. Dodatkowo działalność musiała trwać w poprzednim roku co najmniej 60 dni.

Czy wakacje składkowe obejmują składkę zdrowotną?

Nie. Wakacje składkowe zwalniają tylko ze składek na własne ubezpieczenia społeczne, i to za jeden miesiąc w roku. Składkę zdrowotną za ten miesiąc płacisz normalnie, podobnie jak składki za pracowników.

Czy można przejść z ulgi na start od razu na mały ZUS plus?

Po uldze na start standardowo przechodzisz na preferencyjny ZUS. Z małego ZUS plus możesz skorzystać, gdy spełniasz jego warunki - m.in. prowadziłeś działalność w poprzednim roku co najmniej 60 dni i nie przekroczyłeś limitu przychodu. Niektórzy przedsiębiorcy rezygnują z preferencyjnego ZUS na rzecz małego ZUS plus, gdy ich dochód jest niski, ale zwykle nie ma to sensu finansowego, bo minimalna podstawa obu ulg jest taka sama.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej, prawnej ani inwestycyjnej. Przepisy i oferty banków się zmieniają - przed decyzją sprawdź regulamin lub skonsultuj się z księgowym.

Czytaj dalej