Promocja miesiącaAlior Bank iKonto Biznes: do 3500 zł za konto firmoweZobacz, jak zgarnąć całość

FinBiz zarabia na linkach partnerskich, ale ocena ofert jest nasza. Jak oceniamy

Rachunek VAT i split payment – jak działa podzielona płatność i kiedy jest obowiązkowa

Rachunek VAT masz przy każdym koncie firmowym, nawet jeśli o tym nie wiesz. Wyjaśniamy, kiedy musisz płacić w split payment, jak wysłać taki przelew i na co wydać pieniądze z rachunku VAT.

Mechanizm podzielonej płatności, czyli split payment, dzieli przelew za fakturę na dwie części: kwota netto trafia na zwykły rachunek sprzedawcy, a VAT - na jego specjalny rachunek VAT. Dla części transakcji to obowiązek, dla reszty opcja. W tym poradniku wyjaśniamy, jak wysłać taki przelew, co możesz zrobić z pieniędzmi na rachunku VAT i jakie są konsekwencje błędów.

Jak działa mechanizm podzielonej płatności

Przy zwykłym przelewie płacisz dostawcy całą kwotę brutto na jeden rachunek. W split payment wysyłasz tzw. komunikat przelewu, a bank sam rozdziela pieniądze:

  • kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy dostawcy,
  • kwota VAT trafia na rachunek VAT dostawcy, powiązany z jego rachunkiem rozliczeniowym.

Jeśli płacisz z własnego konta, bank najpierw pobiera VAT z Twojego rachunku VAT. Gdy jest na nim za mało środków, brakującą część pobiera z rachunku głównego.

Co zawiera komunikat przelewu

W bankowości wybierasz opcję „przelew VAT" lub „split payment" i wpisujesz:

  1. kwotę VAT z faktury,
  2. kwotę brutto (całkowitą kwotę do zapłaty),
  3. numer faktury,
  4. NIP dostawcy.

Jednym komunikatem płacisz co do zasady za jedną fakturę. Wyjątek: kwotę VAT z wielu faktur od tego samego dostawcy, wystawionych w okresie nie dłuższym niż miesiąc, możesz zapłacić zbiorczo, wpisując w polu faktury okres, którego dotyczy płatność.

Rachunek VAT - skąd się wziął i do czego służy

Bank otwiera rachunek VAT automatycznie do każdego rachunku rozliczeniowego firmy. Nie składasz wniosku i nie płacisz za jego prowadzenie - przepisy zabraniają bankom pobierania opłat za ten rachunek. Zwykle widzisz go w bankowości jako osobną pozycję obok konta głównego.

Na rachunek VAT trafiają:

  • VAT z płatności, które klienci wysyłają do Ciebie w split payment,
  • VAT, który sam przelejesz z rachunku głównego (np. żeby mieć środki na podatek),
  • zwrot VAT z urzędu skarbowego, jeśli o niego wnioskujesz na rachunek VAT.

Na co możesz wydać pieniądze z rachunku VAT

Środki z rachunku VAT są „znaczone” - nie możesz ich wypłacić ani przelać dowolnie. Możesz za to zapłacić:

Cel płatności Czy można z rachunku VAT
VAT dostawcy w split payment Tak
VAT do urzędu skarbowego Tak
PIT i CIT (zaliczki i podatek roczny) Tak
Akcyza i cło Tak
Składki ZUS Tak
Przelew na inny własny rachunek VAT w tym samym banku Tak
Wynagrodzenia, czynsz, kwota netto faktury Nie
Przelew na lokatę lub konto oszczędnościowe Nie

To ważne dla płynności: jeśli klienci płacą Ci w split payment, możesz z tych pieniędzy pokryć nie tylko VAT, ale też PIT i składki ZUS. W bankowości wybierasz wtedy przelew podatkowy lub do ZUS i jako rachunek obciążany wskazujesz rachunek VAT.

Jak uwolnić środki z rachunku VAT

Jeśli na rachunku VAT zbiera się więcej, niż potrzebujesz na podatki, możesz złożyć do naczelnika urzędu skarbowego wniosek o przekazanie środków na rachunek rozliczeniowy. Urząd ma na decyzję do 60 dni i może odmówić, np. gdy masz zaległości podatkowe. W praktyce warto ten wniosek złożyć z wyprzedzeniem, a nie wtedy, gdy pieniądze są potrzebne od razu.

Druga opcja to zwrot nadwyżki VAT na rachunek VAT - wybierasz go w deklaracji, a urząd ma na zwrot 25 dni zamiast standardowych 60.

Kiedy split payment jest obowiązkowy

Obowiązek zapłaty w mechanizmie podzielonej płatności powstaje, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

  1. wartość faktury brutto przekracza 15 000 zł (lub równowartość w walucie),
  2. na fakturze jest co najmniej jedna pozycja z załącznika nr 15 do ustawy o VAT.

W załączniku nr 15 znajdują się m.in.:

  • wyroby ze stali i metali nieżelaznych, złom, odpady,
  • paliwa,
  • elektronika: telefony komórkowe, laptopy, tablety, konsole do gier, procesory, dyski,
  • części i akcesoria do pojazdów,
  • węgiel i produkty węglowe,
  • usługi budowlane wymienione w załączniku.

Ważne: liczy się wartość całej faktury, a nie samej pozycji z załącznika. Faktura na 16 000 zł brutto, w której tylko jedna pozycja - np. telefon za 2 000 zł - jest z załącznika 15, w całości podlega obowiązkowemu split payment.

Obowiązki sprzedawcy

Sprzedawca musi umieścić na takiej fakturze adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. Brak adnotacji grozi sankcją w VAT. Adnotację możesz stosować także dobrowolnie przy innych fakturach, jeśli chcesz zachęcić klientów do płatności w MPP.

Obowiązki kupującego

Kupujący musi zapłacić fakturę przelewem w split payment - nawet gdy sprzedawca zapomniał o adnotacji. Zapłata zwykłym przelewem może skutkować:

  • dodatkowym zobowiązaniem w VAT w wysokości do 30% kwoty podatku z tej faktury,
  • wyłączeniem wydatku z kosztów uzyskania przychodu w PIT lub CIT,
  • odpowiedzialnością solidarną za VAT sprzedawcy.

Rząd przyjął w 2026 r. projekt, który ma znieść od 2027 r. sankcje w podatkach dochodowych za pominięcie obowiązkowego split payment i za przelewy na rachunki spoza białej listy. Sankcje w VAT mają pozostać. Do czasu wejścia zmian w życie obowiązują dotychczasowe zasady - sprawdzaj stan prac legislacyjnych z księgowym.

Dobrowolny split payment - czy się opłaca

Płacenie w MPP faktur, które nie podlegają obowiązkowi, ma kilka zalet dla kupującego:

  • ochrona przed odpowiedzialnością solidarną za VAT sprzedawcy - o ile nie wiedziałeś lub nie miałeś powodów podejrzewać, że transakcja jest oszustwem,
  • brak sankcji w kosztach przy przelewie na rachunek spoza białej listy - zapłata w MPP chroni przed wyłączeniem wydatku z kosztów,
  • brak wyższej sankcji VAT w razie późniejszej kontroli.

Minus: sprzedawca dostaje VAT na rachunek, z którego nie może swobodnie korzystać, więc niektórzy kontrahenci wolą zwykłe przelewy.

W 2026 r. parlament zajmował się też nowelizacją ustawy o VAT, która zawęża ochronę, jaką daje zapłata w MPP, i rozszerza odpowiedzialność solidarną na część usług niematerialnych (m.in. doradcze, księgowe, reklamowe) przy wyższych kwotach. Jeśli regularnie kupujesz takie usługi za kilkanaście tysięcy złotych miesięcznie, zapytaj księgowego, czy i od kiedy nowe zasady Cię obejmują.

Split payment a wybór konta firmowego

Każdy bank prowadzący rachunki firmowe musi obsługiwać split payment, ale wygoda bywa różna. Zwróć uwagę, czy:

  • rachunek VAT widać od razu na pulpicie bankowości i w aplikacji mobilnej,
  • przelew z rachunku VAT do ZUS i US da się zlecić jako szablon,
  • bank pozwala na import paczki przelewów MPP z programu księgowego,
  • integracja z księgowością pobiera też historię rachunku VAT.

Jeśli wybierasz bank od nowa, przeczytaj jak wybrać konto firmowe i porównaj aktualne konta firmowe.

Split payment krok po kroku - przykład

Kupujesz w hurtowni 10 laptopów za 20 000 zł netto + 4 600 zł VAT = 24 600 zł brutto. Laptopy są w załączniku 15, a kwota brutto przekracza 15 000 zł, więc płatność w MPP jest obowiązkowa.

  1. Sprawdzasz rachunek hurtowni na białej liście VAT.
  2. W bankowości wybierasz przelew VAT.
  3. Wpisujesz: kwota brutto 24 600 zł, kwota VAT 4 600 zł, numer faktury, NIP hurtowni.
  4. Bank pobiera 4 600 zł z Twojego rachunku VAT (lub z rachunku głównego, jeśli na VAT-owskim jest za mało) i 20 000 zł z rachunku głównego.
  5. Hurtownia dostaje 20 000 zł na rachunek rozliczeniowy i 4 600 zł na rachunek VAT.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę zakładać rachunek VAT?

Nie. Bank otwiera rachunek VAT automatycznie do każdego firmowego rachunku rozliczeniowego, bez wniosku i bez opłat. Jeśli masz konto firmowe, rachunek VAT już istnieje, nawet jeśli jeszcze nic na niego nie wpłynęło.

Czy z rachunku VAT można zapłacić ZUS?

Tak. Z rachunku VAT możesz opłacić składki ZUS, a także PIT, CIT, VAT do urzędu skarbowego, akcyzę i cło. Wystarczy, że w przelewie do ZUS lub urzędu jako rachunek obciążany wybierzesz rachunek VAT.

Czy przedsiębiorca zwolniony z VAT ma rachunek VAT?

Tak, bank prowadzi rachunek VAT także dla firm zwolnionych z VAT, bo jest on powiązany z każdym rachunkiem rozliczeniowym. Klient może wysłać Ci płatność w split payment, a wtedy część kwoty trafi na rachunek VAT. Takie środki możesz przeznaczyć na podatki i składki albo wnioskować o ich uwolnienie.

Od jakiej kwoty split payment jest obowiązkowy?

Gdy kwota faktury brutto przekracza 15 000 zł i faktura obejmuje co najmniej jeden towar lub usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT. Oba warunki muszą być spełnione łącznie. Poniżej tego progu albo bez pozycji z załącznika split payment jest dobrowolny.

Co grozi za zapłatę zwykłym przelewem zamiast split payment?

Kupujący naraża się na dodatkowe zobowiązanie w VAT, a według obecnych przepisów także na wyłączenie wydatku z kosztów podatkowych i odpowiedzialność solidarną za VAT sprzedawcy. Projekt rządowy przewiduje zniesienie sankcji w podatkach dochodowych od 2027 r., ale sankcje w VAT mają zostać. Sprzedawca, który nie umieści adnotacji o MPP, również ryzykuje sankcję.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej, prawnej ani inwestycyjnej. Przepisy i oferty banków się zmieniają - przed decyzją sprawdź regulamin lub skonsultuj się z księgowym.

Czytaj dalej